Om de oorsprong van deze herdershond te achterhalen, keren we helemaal terug naar de eerste eeuw voor Christus, bij de Romeinen. De Romeinen beschikten over veel kennis op foktechnisch gebied, ze slaagden er goed in om de kwaliteiten van de hond te behouden en te verbeteren. Door hun eigen honden, die veel weg hadden van Rottweiler, te kruisen met inlandse herdershonden verkregen ze honden die gespecialiseerd waren in het hoeden vee. Toen de Romeinen Groot-Brittanië binnen vielen namen ze hun kuddes mee naar hun veroverde gebied.

Later, in de achtste eeuw na Christus kwamen de Vikingen naar Groot-Brittanië, ook dit volk bracht zijn honden mee. Hun honden waren klein en spitz-achtig, ze waren zwart en hadden net zoals de Border Collie van vandaag de typische tan aftekeningen. Ze werden niet enkel voor het hoeden van vee gebruikt, maar ook voor de jacht. De toenmalige herderhonden waren tamelijk groot en door de inbreng van deze kleinere honden, verkregen ze een lagere schofthoogte.

       >> stamboom

Bij fokken van de Border Collie werd rekening gehouden met de omstandigheden van het land waarop een hond moest werken. In heuvelachtige gebieden had men anders gebouwde honden nodig dan op vlak land. In de grensgebieden tussen Schotland en het noorden van Engeland otwikkelde zich uiteindelijk de Border Collie zoals wij die kennen. Omdat men halverwege de 19de eeuw tijdens de industrialisatie steeds grotere kuddes ging houden, was het hebben van een of meerdere goede honden van groot belang. Het testen van de kwaliteiten van de honden gebeurde tijdens trials in een voor iedere deelnemende hond gelijke omgeving en onder gelijke omstandigheden.

De eerste officieel vastgelegde Sheepdog Trial werd georganiseerd in Bala, Wales, in 1873. Doordat de best presterende honden tijdens de trials zeer gewild waren als fokhonden groeide langzaam een meer uniform uiterlijk van de honden. Ze kweekten met de beste dekreuen om de beste herderhond te bekomen. Maar omdat ze enkel op werkvermogen de ouders selecteerden, werd de gezondheid niet gecontroleerd. Zo zijn er erfelijke aandoening in het ras verankerd (medisch).

Tijdens een van de trails in Groot-Brittanië, ontdekte men Old Hemp, gefokt door Adam Telfar, Old Hemp was een echt natuurtalent. Hij wist de schapen met veel eye, rustug en beheerst de schapen te sturen. Men merkte dat door zijn rustig manier van werken de stress bij de schapen beperkt bleef. Hij werd een gewilde dekreu en heeft meer dan 200 nakomelingen. Old Hemp stond ook model voor de Border Collie rasstandaard, ontstaan in 1976. Met zijn zwart witte halflange vacht en een schofthoogte van 52.5 cm, herken je in Old Hemp makkelijk de moderne Border Collie. Maar niet alleen Old Hemp is een voorbeeld van goede Border Collie. Er zijn in het ras vier types te onderscheiden.

Northumbrian type zwart-wit, halflangharig	Herdsman's Tommy type met tan aftekeningen
Nap type kortharig en met staande oren	Winston Cap type meer wit heeft en staande oren

Hoe de naam Border Collie is ontstaan is erg onduidelijk, er bestaan namelijk vele verklaringen voor deze naam. Het zou een verwijzing kunnen zijn naar hun witte kraag collar. Ook coaly een afleiding van coal wat steenkool betekent in het Engels. Het kan ook verwijzen naar het type schaap waarmee er veel werd gewerkt coalies. Of een woord dat de Kelten gebruikten voor bruikbaar colley. Zoals je ziet is de oorsprong van de naam zeer onduidelijk.

Tegenwoordig worden ze nog altijd gebruikt om hun oorspronkelijke taak uit te voeren, wat bij vele rassen niet het geval is. De Border Collie zoals wij hem vandaag kennen, bestaat minder lang dan je zou denken. Ongeveer een eeuw geleden is dit ras tot stand gekomen. En na de Tweede Wereldoorlog werden ze Border Collies genoemd.